“theustales.com वर आपले स्वागत आहे “
शनि ग्रह, सूर्यापासून सहावा ग्रह, आपल्या अद्भुत वलयांसाठी प्रसिद्ध आहे. हे वलय बर्फ आणि खडकाच्या असंख्य कणांनी बनलेले आहेत. ते 1,75,000 मैल लांब असून केवळ 30 फूट जाड आहेत. मात्र, आज हे वलय एका दुर्मिळ खगोलीय घटनेमुळे दिसेनासे होणार आहेत, ज्याला “रिंग प्लेन क्रॉसिंग” म्हणतात.
शनि ग्रह ची वलये गायब का होत आहेत?
शनी ग्रह ची वलये प्रत्यक्षात नाहीशी होत नाहीत. ती केवळ पृथ्वीवरील निरीक्षकांसाठी अदृश्य होतील कारण ती पृथ्वीच्या दृष्टीकोनातून अगदी समांतर (एज-ऑन) होतील. शनी ग्रह 26.73 अंशांच्या झुकावाने सूर्याभोवती परिभ्रमण करतो. यामुळे त्याची वलये कधी कधी अशा कोनात येतात की आपण त्यांना अगदी बाजूने पाहतो.
ही घटना 23 मार्च 2025 रोजी दुपारी 12:04 EDT (रात्री 9:34 IST) पासून सुरू झाली आहे आणि काही दिवस टिकेल.
तुम्हाला हे देखील आवडू शकते:
नागपुर हिंसाचार: दंगलखोरांना भरपाई द्यावी लागेल किंवा मालमत्ता जप्त होईल
ही घटना किती वेळा घडते?
रिंग प्लेन क्रॉसिंग ही घटना शनीच्या 29.5 वर्षांच्या परिभ्रमण दरम्यान दोन वेळा होते. म्हणजेच पृथ्वीवरून ही दुर्मिळ घटना दर 13 ते 15 वर्षांनी पाहता येते. यापूर्वी ही घटना 2009 मध्ये घडली होती आणि पुढील संधी 23 नोव्हेंबर 2025 रोजी मिळेल. मात्र, नोव्हेंबरमध्ये वलये पूर्णपणे एज-ऑन नसल्याने ती फारशी अदृश्य होणार नाहीत.
ही घटना कोण पाहू शकतो?
दुर्दैवाने, ही घटना पाहणे कठीण असेल. उत्तर गोलार्धातील निरीक्षकांना शनी ग्रह सूर्याच्या खूप जवळ असल्याने दिसणार नाही. मात्र, दक्षिण गोलार्धातील लोक सूर्योदयापूर्वी योग्य दिशेने पाहून ही घटना पाहू शकतात.
महत्वाची सूचना: दुर्बिणी किंवा दुर्बिणीकडे कधीही थेट सूर्याच्या दिशेने पाहू नका, अन्यथा डोळ्यांचे कायमचे नुकसान होऊ शकते.
वलयांचा हळूहळू अदृश्य होण्याचा आणि पुन्हा दिसण्याचा प्रवास
शास्त्रज्ञांनी मागील काही महिन्यांपासून शनीच्या वलयांची जाडी कमी होत असल्याचे लक्षात घेतले आहे. याचा परिणाम आजच्या दुर्मिळ घटनेत दिसेल, जिथे वलये पूर्णपणे गायब झाल्यासारखी वाटतील. मात्र, हे तात्पुरते आहे. जसजसे शनी ग्रह पुढील कक्षेत जाईल, तसतसे त्याची वलये पुन्हा स्पष्टपणे दिसू लागतील.
शनि ग्रह च्या वलयांमागील विज्ञान
शनीच्या वलयांनी खगोलशास्त्रज्ञांना अनेक शतकांपासून मोहून टाकले आहे. काही वैज्ञानिक मानतात की ही वलये एका नष्ट झालेल्या उपग्रह किंवा धूमकेतूचे अवशेष असू शकतात. तर काहींच्या मते, ती 4 अब्ज वर्षांपूर्वी शनीच्या निर्मितीवेळी उरलेल्या सामग्रीपासून बनली असतील.
ही वलये प्रामुख्याने बर्फाने बनलेली असली तरी त्यामध्ये खडक आणि धूळ देखील आहे. त्यांच्या आकारमानात मोठ्या प्रमाणात फरक असतो – काही लहान कण असतात, तर काही मोठे भाग संपूर्ण घर किंवा बसइतके मोठे असतात.
ही घटना पुन्हा कधी पाहता येईल?
जर तुम्ही आज ही घटना पाहू शकला नाही, तर काळजी करू नका! 23 नोव्हेंबर 2025 रोजी शनीच्या वलयांचा आणखी एक एज-ऑन संयोग होईल. मात्र, त्या वेळी ती पूर्णपणे अदृश्य होणार नाहीत.
आज जरी आपल्याला ही घटना प्रत्यक्ष पाहता आली नाही तरी ही घटना खगोलशास्त्राच्या दृष्टीने खूप महत्त्वाची आहे. ती आपल्याला ब्रह्मांड सतत कसे बदलत असते, याची आठवण करून देते.